Dlaczego mężczyźni niechętnie dbają o swoje zdrowie psychiczne i jak ich do tego zachęcić?

O kim mówimy w tym artykule: o cis mężczyznach, a więc takich, których tożsamość płciowa jest taka sama, jak płeć przypisana przy narodzinach. To ich dotyczą te badania i statystyki.

Czym jest toksyczna męskość?

Toksyczną męskość można zdefiniować jako, mówiąc prosto, szkodliwe przekonania, jak powinni zachowywać się chłopcy i mężczyźni. To często koncepcje narzucone przez kulturę i społeczeństwo, postrzegane jako “tradycyjna” męskość. Stosowanie się do nich jest w obecnym patriarchalnym społeczeństwie nagradzane, natomiast próby praktykowania zdrowej męskości często spotykają się z brakiem zrozumienia i ostracyzmem. Powoli się to zmienia, jednak toksyczna męskość wciąż stanowi, jeden z (dysfunkcyjnych) fundamentów kultur i społeczeństw na całym świecie.

Kluczową rolę pełni tutaj sposób wychowania chłopców – mają być silni, nie płakać. Naucza się ich od urodzenia, że płacz, pewne emocje i cechy są niemęskie, a jednocześnie – agresja jest męska, tak samo jak nie szanowanie granic drugiej osoby. Bicie kolegów zamiast rozmowy z nimi czy “końskie zaloty” zamiast okazania uwagi w bezpieczny i zdrowy sposób – chociaż te zachowanie mogą wydawać się niewinne i dziecinne, uczą chłopców dysfunkcyjnych zachowań i przekonań, które w dorosłości szkodzą zarówno im, jak i reszcie społeczeństwa. 

Typowe cechy toksycznej męskości:

• Siła fizyczna
• Dominacja
• Brak emocji
• Samodzielność
• Potencja

Toksyczna męskość i zdrowie psychiczne mężczyzn

Ta tradycyjna męskość jest okropnie szkodliwa. To ona umacnia kulturę gwałtu i przyczynia się do cierpienia wielu ludzi. I chociaż mogłoby się wydawać, że mężczyźni są tutaj w uprzywilejowanej pozycji, ich kondycja psychiczna również znacząco cierpi. Mężczyźni, którzy identyfikują się z wartościami tradycyjnie pojmowanej (czyli toksycznej) męskości, częściej cierpią na problemy ze zdrowiem psychicznym i jednocześnie rzadziej szukają pomocy. To samotne cierpienie w ciszy często kończy się tragicznie – mężczyźni popełniają samobójstwo nawet siedmiokrotnie częściej od kobiet.

Według badań, najbardziej szkodliwe są cechy związane z seksizmem oraz skrajną samodzielnością w rozwiązywaniu problemów. Efektem są trudności w nawiązywaniu zdrowych, wspierających relacji, szczególnie z kobietami – matką, siostrą, partnerką czy koleżanką z pracy. Co więcej, seksizm często nie jest już tolerowany, a co za tym idzie – może oznaczać wykluczenie z grupy, która nie chce mieć do czynienia z seksizmem czy mizoginią. Tacy mężczyźni często są więc osamotnieni, czują się niezrozumiani i gniew, który mogą wyładować w niebezpieczny sposób – na sobie lub innych.

Problemy natury psychicznej i emocjonalnej są postrzegane jako oznaka słabości. Proszenie o pomoc może wiązać się ze wstydem i poczuciem winy. Stygmatyzacja zdrowia psychicznego obecna w naszym społeczeństwie nie pomaga.

Aby zmniejszyć ból emocjonalny, mężczyźni często sięgają po niezdrowe sposoby radzenia sobie z nim, a więc po alkohol, narkotyki czy przemoc.

Jak rozpoznać, że pracownik może potrzebować pomocy?

Skoro więc mężczyzna raczej nie jest skłonny do podzielenia się swoimi problemami, jakie symptomy powinny zwrócić naszą szczególną uwagę? Twój pracownik może potrzebować wsparcia, jeśli:

• Ma częste wahania nastroju
• Jest widocznie zmęczony, skarży się na problemy ze snem
• Jest mniej produktywny i zmotywowany
• Ma problemy z koncentracją
• Widocznie stracił lub przybrał na wadze
• Wycofał się z życia społecznego 

Warto jednak zauważyć, że mężczyźni mogą mieć odmienne symptomy od tych postrzeganych jako oznaka pogorszenia kondycji psychicznej. Związane jest to właśnie z internalizacją tradycyjnej męskości i stosunkiem do zdrowia psychicznego. Mogą ukrywać swoje uczucia i ból emocjonalny przez bycie rozdrażnionym, złym lub wręcz agresywnym.

Jak możesz pomóc swoim pracownikom?

Walka z toksyczną męskością i jej szkodliwymi dla zdrowia psychicznego konsekwencjami wymaga globalnej rewolucji i nie da się jej osiągnąć w pojedynkę. Możesz za to zadbać o mężczyzn, którzy są pod Twoją opieką. Jak więc możesz pomóc swoim pracownikom?

Przede wszystkim, walcz ze stygmatyzacją

Pokaż, że proszenie o pomoc nie jest oznaką słabości, nie jest niemęskie. Jest ludzkie, potrzebne i naturalne. Wrażliwość i okazanie słabości jest ogromną siłą i często wymaga wielkiej odwagi. Właśnie przez to, że jesteśmy nauczeni – wszyscy, ale przede wszystkim mężczyźni – aby być jak najbardziej niezależnym i samemu radzić sobie z problemami, tak trudno w to uwierzyć.

Edukuj o zdrowiu psychicznym

Naucz pracowników, że zdrowie psychiczne ma każdy z nas i należy o nie dbać, tak, jak dbamy o zdrowie fizyczne. Warto też im uświadomić, że pogorszenie kondycji psychicznej może wynikać z choroby lub zaburzenia, które wymaga medycznej opieki i odpowiedniego leczenia. Depresja, na przykład, może wynikać z nierównowagi chemicznej w mózgu. Być może taka “kliniczna” perspektywa pomoże przełamać myślenie, że to kwestia emocji i słabości.

Co więcej, warto uświadomić pracowników, że zaniedbywane lub wręcz ignorowane problemy psychiczne przybierają postać tych fizycznych – migren, bólów ciała, problemów żołądkowych czy obniżonej odporności. Dotyczy to także realnych zmian w mózgu. Zwłaszcza, jeśli w grę wchodzi alkohol i/lub narkotyki, które chociaż powoli nas wyniszczają, mogą służyć jako (szkodliwa) samopomoc.

Promuj dbanie o zdrowie psychiczne

Zachęcaj do holistycznego dbania o swoją kondycję psychiczną – edukowanie się, rozmawianie, szukanie profesjonalnego wsparcia.

Promuj także aktywność fizyczną, która ma duże znaczenie w dbaniu o całokształt naszego zdrowia. Możesz, na przykład, wprowadzić nagrody za dotarcie do pracy rowerem, komunikacją miejską lub na piechotę. Ważne jest także zdrowe odżywianie się. Dieta i ruch mają ogromne znaczenie dla kondycji psychicznej.

Zaznacz, że czas przeznaczony na dbanie o swoje zdrowie psychiczne nie jest zmarnowany, a wręcz wskazany.

Ojciec i syn

Zapewnienie wiedzy, materiałów oraz treningu o tym, jak zdrowo wychować chłopca pracownikom, którzy mają synów może sprawić, że nie tylko zadbamy o przyszłe pokolenie, ale także pomożemy ojcom w zdrowym procesowaniu i wyrażaniu emocji, okazywaniu czułości i miłości i innych “niemęskich” rzeczy.

Pomóż zrozumieć męski gniew

Naucz, skąd pochodzi gniew i jaka jest jego rola. Złość nie zawsze musi być czymś negatywna i destruktywnym – to normalna, zdrowa emocja. Można pozwalać jej po prostu być, bez jej wyrażania, można też uzewnętrznić ją w zdrowy, a nawet terapeutyczny sposób. Ma to szczególne znaczenie dla mężczyzn, którzy nauczeni są maskować ból oraz inne “trudne” emocje właśnie gniewem i agresją.

Wprowadź benefit wsparcia psychologicznego

Upewnij się, że pracownicy dokładnie wiedzą, gdzie i jak skorzystać z benefitu. Zachęcaj ich do spróbowania – jedna wizyta “na próbę” może brzmieć bardziej zachęcająco od słowa “terapia”, która kojarzy się z leczeniem, rozmawianiem o uczuciach i problemami psychicznymi.

Zapewnij też pracowników o całkowitej prywatności i anonimowości.

Wspieraj zdrowe inicjatywy

Rozważ zaangażowanie firmy w akcje promujące zdrowie fizyczne i psychiczne. Przykładem takiej akcji jest Movember, która skupia się na zdrowiu mężczyzn. W ten sposób pokazujesz, że firma dba o dobrobyt swoich pracowników i nie stygmatyzuje zdrowia psychicznego. 

Pytaj i rozmawiaj

Sprawdzaj, jak czują się Twoi pracownicy – mogą to być nieformalne pogaduchy po spotkaniu czy przy kawie. Rozważ jednak także bardziej formalne opcje, które pozwolą Ci śledzić rozwój sytuacji, Wysyłane okresowo anonimowe ankiety czy regularne spotkania 1-na-1 sprawią, że będzie można wprowadzić odpowiednie rozwiązania oraz pomóc pracownikowi zanim jego kondycja jeszcze bardziej się pogorszy.

Bądź przykładem

Mężczyźni mają opory przed proszeniem o pomoc, ale robią to chętniej, jeśli inny mężczyzna, którego respektują, dzieli się swoimi problemami, kondycją psychiczną i doświadczeniami z terapią. Pokaż swoim pracownikom, że wyrażanie emocji i płacz nie mają płci – są po prostu ludzkie i naturalne.